جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی - دانلود رایگان



دانلود رایگان

دانلود رایگان
جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایرانفهرست مطالب
  • بیان ضرورت و هدف از تحقیق 2
  • بیان مسئله 4
  • پیشینه تحقیق 5
  • روش تحقیق 7
  • تعریف مفاهیم 10
  • سازماندهی تحقیق 11
  • فصل دوم مبانی نظری 12
مبانی نظری تحقیق 13
نظریات همگرایی 13
تحلیل همگرایی در چارچوب منطقه گرایی 15
  • الف)رویکرد کارکردگرایی 20
  • ب)رویکرد نئوکارکردگرایی 21
  • ج) فدرالیسم 23
  • د) ارتباطات 23
  • ه) همگرایی منطقه ای و وابستگی متقابل 25
رویکردهای مختلف در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران 32
  • الف) اصل نه شرقی نه غربی 32
  • ب) رویکرد نگاه به غرب 34
  • ج) رویکرد نگاه به شرق 35
  • د) نگاه به شرق از تئوری تا عمل 36
  • ه) تبار شناسی نگاه به شرق 38
  • ی) نگاه به شرق محور سیاست خارجی دولت نهم 41
آسیای مرکزی- قفقاز و خزر 46
  • الف) همگرایی منطقه ای و جایگاه ایران در منطقه آسیای مرکزی 49
  • ب)تقابل منافع ایران با امریکا در آسیای مرکزی 52
  • ج) رژیم حقوقی دریای خزر: نمونه کوچکی از همگرایی 55
  • د) مسئله اسلام در آسیای مرکزی 56
عدم همکاری و همگرایی شورای همکاری خلیج فارس با ایران 59
  • الف) چالشهای شورای همکاری خلیج فارس با ایران 63
  • 1. جزایر سه گانه ایران 63
  • 2.دستیابی به سلاح هسته ای 66
  • 3. نفوذ ایران در عراق 69
  • ب) برخورد شورای همکاری خلیج فارس با ایران پس از حوادث 11سپتامبر 70
  • ج)ایران و توازن قوا در خلیج فارس 73
  • ه)نقش کشورهای شورای همکاری بر امنیت ایران 74
  • ی)چالشهای پیش روی همگرایی منطقه ای میان کشورهای عضو شورای همکاری 75
  • 1.ماهیت ساختار سیاسی قدرت 75
  • 2.نخبگان فکری و اجرایی کشورهای عضو شورا 75
  • 3.پیوند میان اعضای شورای همکاری 76
  • 4.مسابقه ی تسلیحاتی و عدم اعتماد به یکدیگر 76
  • 5.بی ثباتی منطقه 76
عدم پیوند خاورمیانه با جمهوری اسلامی ایران 78
  • الف) اسرائیل محور تناقض با ایران 84
  • ب)امکان همگرایی منطقه ای با مورد اسلام 85
  • ج)استراتژی امریکا در مدیریت خاورمیانه 87
  • د) روابط کشورهای مسلمان خاورمیانه با ایران 87
4)سرخوردگی جمهوری اسلامی ایران از غرب 91
  • الف)اقدامات غرب به رهبری امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران 94
  • الف) نگاهی گذرا به کشور چین 100
  • ب) مناسبات تاریخی ایران و چین در گذر زمان 105
  • ج)ایران و چین متحدانی استراتژیک 111
  • د)نقش ایران در استراتژی امنیتی-دفاعی چین 112
  • ن)چین متحدی استراتژیک برای توازن ایران در برابر غرب 115
  • ه)جایگاه چین در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران 120
  • ی)مقابله با یکجانبه گرایی امریکا: رویکردی همسو میان دو کشور 127
  • الف)چین بزرگترین شریک اقتصادی تجاری ایران 131
  • ب) انرژی: کالایی استراتژیک در پیوند میان دو کشور 136
  • 1.قابلیت های ایران در تامین انرژی مورد نیاز چین 137
  • 2.توافقات و همکاری های ایران و چین در بخش انرژی 145
  • 3.امنیت انرژی: نگرانی اصلی جمهوری چین 153
  • ج)فناوری هسته ای: بخش حساس همکاری ایران و چین 158
  • 1.دیدگاه چین در مورد برنامه هسته ای ایران 161
  • الف)شکل گیری پیمان همکاری شانگهای 171
  • ب)عوامل پیدایش سازمان همکاری شانگهای 171
  • ج)ویژگی های سازمان همکاری شانگهای و اعضای آن 173
  • د)عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای 176
  • ن)دلایل ایران جهت عضویت در سازمان همکاری شانگهای 179
  • ه) فرصت های پیشاروی ایران 184
  • ی)امکانات جمهوری اسلامی ایران 190
بیان ضرورت و هدف از تحقیق
جمهوری اسلامی ایران با ویژگی هایی چون موقعیت ممتاز جغرافیایی و اقتصادی، قرار گرفتن در شاهراه شرق و غرب، وجود ذخایر فراوان نفت و گاز، اتصال آن از شمال به خشکی و از جنوب به آبهای آزاد بین المللی با وجود حوزه ی خلیج فارس،دریای عمان و دسترسی به اقیانوس هند و آبهای آزاد بین المللی و تنگه استراتژیک هرمز، بهره مند بودن از مزیت موقعیت ترانزیتی و... دارای موقعیتی بی بدیل است و در سطح نظام بین الملل ایران پس از انقلاب اسلامی، از حوزه ی اقماری بلوک غرب خارج گردید و تدریجا این خروج جای خود را به ستیزی بین ایران و غرب داد. رهیافتهای عدالت خواهانه و استقلال طلبانه در روابط خارجی ایران، حضور پر رنگی یافت. قابل ذکر است که در طول تاریخ ناتوانی دولت های ایرانی در مقابل تهدیدهای بیرونی سبب گشته بود تا روابط خارجی ایران آکنده از تجربه توسل به نیروهای سومی باشد که در نقش رهایی بخش و یاری رسان پدیدار شده اند. این قدرت ها که گاه توانستند با نمایشی خیرخواهانه، از فشارهای استعماری بر ایران بکاهند، پس از چندی خود به گونه ای تاراج گر ایران و تهدید کننده منافع ایران شده اند. بریتانیا، فرانسه، آلمان و امریکا از برجسته ترین نیروهای سوم در تاریخ روابط خارجی ایران بوده اند. بدین ترتیب با وقوع انقلاب اسلامی، سیاست خارجی ایران با توجه به موقعیت ژئوپولیتیکی، ژئواکونومیکی و ایدئولوژی خاصی که برگزید و شرایط متغیر نظام بین الملل، تغییر جهت داد. جمهوری اسلامی ایران،پس از سال 1357 با موانع و چالشهای متفاوتی روبرو شد که تا امروز توانسته در مقابل آن موانع مقاومت نماید و آنها را پشت سر نهد. در این راستا از آنجا که گفته می شود، سیاست خارجی هر کشوری، استراتژی آن کشور برای کسب اهداف ملی بر حسب منافع ملی میباشد، بررسی سیاست خارجی ایران و رویکردی که در دهه ی اخیر برگزیده ، حائز اهمیت است. در این راستا می توان به سه رویکرد، نه شرقی نه غربی، غرب گرایانه و رویکرد نگاه به شرق که در دهه ی اخیر در سیاست خارجی ایران پیگیری شد اشاره نماییم. انتخاب هر یک از این رویکرد ها در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، ناشی از شرایط بین المللی، ملی، چگونگی تامین امنیت کشور، دستیابی به منافع سیاسی – اقتصادی و بطور خلاصه دستیابی به منافع ملی مان می باشد. از این رو شناخت دقیق رویکرد نگاه به شرق که در دهه ی اخیر پیگیری شده حائز اهمیت می افتد. چرا که در قالب این رویکرد رفتار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته و بر این اساس، کشور روابط خاصی با برخی از کشورها برقرار می کند. همانطور که می دانیم اتخاذ این رویکرد در سیاست خارجی تقریبا همزمان شد با تدوین مهم ترین برنامه ی جامع ایران یعنی سند چشم انداز 1404 که بر طبق این سند ایران در افق 1404 بایدکشوری باشد که با توسعه یافتگی و پیشرفت های تکنولوژیکی به جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه آسیای جنوب غربی نایل آید. برای رسیدن به این هدف باید متوسط نرخ رشد اقتصادی، 8 درصد باشد. این مهم جز از طریق همکاریهای منطقه ای قابل تحقق نمی نماید.در حقیقت تنظیم این سند با هدف دستیابی به مولفه های آن، موجب گشت که این رویکرد با جدیت بیشتری پیگیری شود. از طرفی بر اساس آنچه پیش بینی شده، دستیابی به قدرت برتر منطقه ای با شرایطی که ایران با آن روبرو است هدف ساده ای به نظر نمی رسد. به همین علت ایران به دلیل نیاز وافر اقتصادی و نیز به دلایل سیاسی و امنیتی و تحریم های شورای امنیت؛ از جمله امریکا و اروپا، خواستار گسترش مناسبات خود با کشورهای شرقی است. در حقیقت، ایران در سال های انتهایی قرن بیستم نگاه ژرف تری به کشورهای ماوراء همسایگان جدید انداخت و عمق استراتژیک خود را در همکاری با کشورهای آسیایی یافت. چین، هند، مالزی و اندونزی کشورهایی بودند که با توجه به هویت آسیاسی خود، جمعیت فراوان، رشد سریع و پیشرفت در بخش های صنعتی و تکنولوژیک، توجه ایران را جلب نمودند. همچنین در سال های اول قرن بیست و یکم به تدریج بازار تقاضای انرژی به صورت کلی و سوخت های فسیلی به صورت خاص از اروپا و امریکا به شرق متمایل گردید و با توجه به نیاز فزاینده به نفت و گاز در کشورهای چین، ژاپن و هند، ایران تعادل عرضه و تقاضا را در تعامل بیشتر با کشورهای آسیایی دید (حامی، 1390: 226) بدین ترتیب رویکرد سیاست نگاه به شرق با توجه به نوع نگاه غرب به ایران و دستیابی ایران به اهداف امنیتی، سیاسی واقتصادی در سیاست خارجی کشور بکار گرفته شد. از سوی دیگر، با توجه به ضرورت شناخت این رویکرد، اصلی ترین هدف ما در این تحقیق، تبیین سیاست نگاه به شرق و جایگاه چین در این سیاست به عنوان یکی از مهم ترین کشورهایی که جمهوری اسلامی ایران در قالب این رویکرد به آن توجه خاصی نموده است، می باشد. سیاست نگاه به شرق، گرایش ایران به شرق و اتحاد با کشورهای قدرتمند آسیایی است که می تواند منافع ملی ایران را تامین کند و مساله فقدان متحد استراتژیک را برای ایران حل نماید . در این خصوص اغلب به چین و روسیه اشاره می شود که طی سالهای گذشته نشان داده اند که مایل به گسترش روابط اقتصادی خود با ایران هستند. با این همه سیاست نگاه به شرق شامل کشورهایی همچون روسیه ، هند، مالزی، پاکستان و سایر کشورهای شرقی که در پیمان همکاری شانگهای نیز شرکت دارند، می باشد، اما از آنجا که چین به عنوان یک قدرت اقتصادی بازیگری اصلی ومهم در نظام بین الملل می باشد، تعامل و همکاری با این کشور تاثیر بسزایی بر ایران برجای خواهد گذاشت.ضمن اینکه روابط بین دو کشور از قدیمی ترین ایام تا امروز، نشان می دهد که طرفین از گذشته بسیار دور بایکدیگر مناسبات دوستانه داشته اند البته مهم ترین مبنا برای برقراری روابط و همکاری در عرصه بین الملل حفظ صلح و امنیت جمهوری اسلامی ایران است. بر این اساس هر کشور و بلوکی که نیازمندی های سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، علمی و فرهنگی ما را راحت تر و با هزینه کمتر تامین کند باید مورد توجه قرار گیرد.با این برداشت که ایران، کشوری است که در عرصه ی سیاست خارجی، امنیتی و دفاعی ، یک کشور درگیر و پر مشغله در محیط پیرامونی و فراملی خود می باشد و چین نیز بازیگری است که احتمال دارد در کاهش این دغدغه ها به ایران کمک کند مطالعه جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق ایران حایز اهمیت می افتد.


بیان مسئله
پس از انقلاب اسلامی وگسسته شدن پیوندهای ایران و امریکا، ایران رویکرد مستقلی را در پیش گرفت. جمهوری اسلامی ایران اکنون، از نظر سطح توسعه ی سیاسی در سطح مطلوب و از نظر پیشرفت علمی در جایگاه خوبی قرار دارد ضمن اینکه از نظر اقتصادی یک کشور در حال توسعه محسوب می شود، همچنین دارای موقعیت ژئوپولیتیکی ممتازی می باشد. اما با وجود تمام این مزیتها و پیشرفتهای جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی نتوانسته با مناطق همجوار خود که شامل آسیای مرکزی و قفقاز، خاورمیانه، خلیج فارس می باشد ائتلاف کند و همیشه خاص مانده و رفتار کرده است. این امر ناشی از تشدید معمای امنیت و افزایش احساس ناامنی و آسیب پذیری امنیتی کشورها استکه از تحولاتی مانند وقوع انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق ناشی می شود. (اسدی ،1389: 95-96) محیط هرج و مرج گونه ی خاورمیانه که ناشی از حضور قدرت های بزرگ در منطقه، فقدان یک ساختار امنیتی مورد اجماع، مشکلات داخلی کشورها و میان دولتها و نبود سازوکارهای امنیت سازی رنج می برد فضای منطقه را یک فضای ناامن، نا مطمئن و بطور مزمن کشمکش زا نموده است که نه تنها نمی تواند ایران را در دستیابی به منافع اش کمکی نماید، بلکه یک چالش امنیتی بزرگ برای ایران بوجود آورده است. در حوزه ی جنوبی و شمالی کشور نیز وضع به همین منوال است. با اینکه ایران دارای مزیتهای ژئوپولیتیکی و ژئواکونومیکی فراوانی است اما این مزیتها به تنهایی نمی تواند امنیت و صلح را برای کشور برقرار کند و این را کشوری قدرتمند در زمینه ی سیاسی و اقتصادی نماید. در دهه ی اخیر به خصوص با مشی ویژه ایران در باب انرژی هسته ای، نگاه دولتها نیز در نظام بین الملل نسبت به ایران تغییر یافته و بر اساس جو ایجاد شده از سوی غرب به ویژه ایالات متحده، جمهوری اسلامی ایران در شرایط خوبی بسر نمی برد. بدین ترتیب یکی از مهم ترین مسایلی که در ارتباط با سیاست خارجی ایران بعد از روی کار آمدن دولت نهم مطرح شده، بحث سیاست نگاه به شرق و گسترش مناسبات ایران با کشورهای آسیایی است. در واقع عدم دستیابی به بازده مناسب از روابط ایران با کشورهای غربی موجب شد تا بار دیگر گسترش روابط ایران با شرق مورد توجه قرار گیرد. خصومت میان روابط ایران با کشورهای غربی از سال 2003 میلادی به حالت بحرانی رسیده و از رقابت های سیاسی و اقتصادی به منازعات امنیتی و نظامی رسیده است . (ملکی، 1386: 8 )پس به نظر می رسد در موقعیت هایی که غرب همکاری با ایران را محدود می کند و یا از آن سر باز می زند، راهی جز حرکت به سمت شرق باقی نمی ماند پس علی القاعده باید کشور از همکاری با شرق استقبال کند؛ زیرا امکان دستیابی به تکنولوژی برتر با هزینه بسیار کم مادی و سیاسی فراهم می گردد از زمان بر سرکار آمدن دولت دکتر احمدی نژاد توجه به همکاریهای منطقه ای به ویژه با کشورهای شرق افزایش یافته است و در قالب تئوری نگاه به شرق مورد توجه قرار گرفته است. همسو کردن منافع اقتصادی و سیاسی کشور از طریق تطابق دوستان سیاسی و طرف قراردادهای اقتصادی مبنای اصلی این رویکرد است و تهدیدات غرب و امریکا در مورد پرونده هسته ای نیز شکل گیری این رویکرد را تسریع نموده است. (شیخ عطار،1385: 13 ) با فروپاشی شوروی و نظام دو قطبی ، چین یکی از ارکان اصلیقدرت در ساختار نوین نظام بین الملل گشت. از نظر سیاسی چین در حال تعریف و تثبیت موقعیت منطقه ای و جهانی خویش است از سوی دیگر بر اساس پیش بینی های مراکز اقتصادی، مالی و پولی جهان، جمهوری چین در آینده نزدیک قدرت برتر اقتصادی خواهد شد و از امریکا، ژاپن و اتحادیه اروپا پیشی خواهد گرفت. این قدرت به چین فرصت زیادی می دهد تا به تحکیم موقعیت سیاسی خود در منطقه و نظام بین الملل بپردازد بنابراین ایران با هر استراتژی و سیاستی، در درازمدت ناگزیر است روابط خوبی با این قدرت نوظهور داشته باشد. همچنین، چین یکی از اعضای دائمی شورای امنیت و از قدرت های اتمی جهان است بنابراین، همکاری با چین در حال ظهور، از اهمیت ویژه ای در محاسبات استراتژیک ایران برخوردار است و انتظار جمهوری اسلامی ایران این است که چین که به عنوان یکی از اعضای دایمی شورای امنیت که از حق وتو برخوردار است و در ضمن در میان قدرت های بزرگ نزدیک ترین روابط را با جمهوری اسلامی ایران دارد، می تواند یکی از تاثیرگذارترین قدرت ها در پرونده هسته ای ایران تلقی می گردد. بنابراین پذیرش عضویت ناظر ایران در سازمان همکاری شانگهایناشی از حمایت موثر چین بود. بازار مصرف بسیار عظیم، عضویت در پیمان منطقه ای از جمله پیمان شانگهای ، نیازمندی شدید به انرژی و اقلام مصرفی، جایگزینی مناسب برای بازار صادرات و واردات از اروپا، دسترسی به فناوری بالاو کشوری تاثیر گذار در بعد بین المللی جهت مقابله با فشارهای غرب و امریکا و تحریم ها، این کشور را برای ما مهم نموده است. نهایتا می توان گفت نگاه ایران به چین، ماهیتاً سیاسی و بهره گیری اقتصادی از این کشور است. علی رغم مزیت های گفته شده در همکاری و برقراری رابطه ی عمیق با این کشور، باید در نظر گرفت که دیر یا زود چین به قدرتی همسطح با امریکا مبدل می شود حتی امکان دارد که امریکا را نیز کنار بگذارد در اینصورت نزدیک شدن به چنین قدرتی و داشتن پیوند مستحکمی با این کشور برای ایران دارای مزایایی خواهد بود. عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای و حمایت چین از عضویت ناظر ایران در این سازمان را در راستای همین ارتباط نزدیک میان دو کشور می توان تفسیر کرد و این برای ایران فوق العاده می باشد که در چارچوب یک سازمان همکاری که دارای اهداف اقتصادی و امنیتی می باشد، فعالیت نماید،تا هم به اهدافاقتصادی خود برسد و هم در این چارچوب به مقابله گرایی با امریکا بپردازد نتیجتا بسط روابط با چین یکی از مهم ترین تحولات خارجی ایران در سالیان اخیر بوده است. روابط ایران و چین در این سالها در حوزه های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی به سرعت گسترش یافته است و اکنون چین مهم ترین شریک اقتصادی ایران است.
پیشینه ی تحقیق
اکثر آثاری که تا کنون منتشر گردیده است لزوما به دو مبحث پرداخته اند. تاریخچه روابط و همکاری های میان دو کشور و یا بررسی ویژگی ها و مختصات کشور چین . این امر ناشی از این است که این کشور تا دهه های اخیر جز کشورهای جهان سوم محسوب می شد که دارای حکومت کمونیستی بود .در واقع اگر نگاهی به مقالات نوشته شده بیاندازیم چین از زمان اصلاحات اقتصادی توسط رئیس جمهوری دنگ شائوپینگ در سال 1978 و به واسطه ی رشد اقتصادی خوبش نظر نویسندگان این حوزه را به خود جلب کرد. بدین ترتیب کتابهای چاپ شده در کشور در ابتدا به تاریخچه ی روابط ایران و چین پرداخته اند . در این راستا می توان به کتاب تاریخ روابط ایران و چین تالیف علاءالدین آذری وسیاست خارجی ایران در آسیای خاوری و اقیانوسیه در دوران 50 ساله شاهنشاهی پهلوی ، چاپ وزارت امورخارجه و همچنین کتاب چین : سیاست خارجی و روابط با ایران طی سالهای 1357-1328 به تالیف مسعود طارم سری ، عبدالرحمن عالم و بهرام مستقیمی اشاره نمود که عموما بحثشان در باره قدمت روابط تاریخی دو کشور است و از ابتدای امپراطوریها در چین و پادشاهی ها در ایران آغاز می شوند و تا زمان انقلاب اسلامی ایران ادامه می یابند در این کتابها آنچه جالب ذکر است این می باشد که به رغم این تاریخچه طولانی، ایران و چین هرگز با یکدیگر مخالفت و کشمکشی نداشته اند.در برخی دیگر از کتابها از جمله چاپ وزارت امورخارجه و کتاب آقای بهزاد شاهنده به بیان ویژگی های کشور چین یعنی نوع نظام سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی و ... پرداخته شده است اما با مطرح شدن چین به عنوان یک کشور قدرتمند به ضرورت رابطه با این کشورها از جمله ایران حائز اهمیت بود. برنامه ی هسته ای ایران این اهمیت را چندین برابر کرد. پس از روی کار آمدن دولت نهم و اتخاذ رویکرد سیاست نگاه به شرق در جمهوری اسلامی ایران، به دلیل ضرورت بحث در باب روابط دو کشور و جایگاه این کشور در سیاست نگاه به شرق، نوشتارها سمت وسوی دیگری یافت و هر یک از نویسندگان این حوزه سعی در بررسی جنبه هایی از این روابط نمودند. برای مثال محسن شریعتی نیا در مقالات خود همواره به اقتصاد انرژی و اهمیت امنیت انرژی برای دو طرف پرداخته و سعی نموده تا وابستگی متقابل دو کشور را در این حوزه نشان دهد از جمله مقالات وی می توان به چین ، امنیت انرژی و سیاست خارجی، عوامل تعیین کننده روابط ایران و چین ، سیاست خارجی چین :جایگاه ایران و چین، انرژی و خاورمیانه و.... اشاره کرد. با این که حدود یک دهه از رویکرد سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایران می گذرد اما نوشتار در این حوزه بسیار کم است و تنها کتاب جامع در این زمینه تحت عنوان ایران و سیاست نگاه به شرق به نوشته ی ناصر ثقفی عامری وافسانه احدی می باشد که بخوبی به بیان تاریخچه سیاست نگاه به شرق در جهان و سپس ایران می پردازد و همچنین به معرفی کشورهای شرقی و ویژگی های آنها می پردازد. به همین علت به نظر می رسد تا به حال به کشور چین از منظر رویکرد نگاه به شرق کمتر نگاه شده است به همین علت در این تحقیق سعی بر این است که علاوه بر معرفی این رویکرد و چرایی اتخاذ آن به بررسی جایگاه چین در سیاست خارجی نگاه به شرق ایران پرداخته و از نظریه ای خاص جهت تبیین این رویکرد استفاده نماییم. بدین ترتیب سیاست نگاه به شرق در قالب همگرایی منطقه ای و از منظر وابستگی متقابل توضیح داده خواهد شد و در ادامه با نقد سایر رویکردهای اتخاذی ؛ به مزایای این رویکرد می پردازیم. از این منظر، تحقیق حاضر، نگاهی جدید در این باره می باشد.

روش تحقیق
از میان انواع تحقیقی که در تحقیقات علوم انسانی مرسوم است ، تحقیق تبیینی –تحلیلی مدنظر نویسنده است. در تحقیق تبیینی که به آن تحقیق علمی نیز گفته می شود ، درصدد یافتن روابط علت و معلولی بین متغیر های مختلف است. البته ناگفته نماند که در علوم سیاسی روابط علی بگونه ای قطعی مطرح نیست، زیرا این نوع روابط همواره با درصدی از احتمال بیان می شود. این امر از آنجا ناشی می شود که در پدیده های سیاسی معمولا عوامل و متغیرهای زیادی دخیل هستند و امکان شناسایی و بررسی همه ی آنها ممکن نیست و از عهده ی یک محقق خارج است. با وارد نمودن هریک از عوامل می توان به نتیجه ای متفاوت دست یافت.در حقیقت اصل چند متغیری بر پدیده های سیاسی حاکم است.تحقیق علی نیز خود شامل چندین نوع می شود:
1- برخی تنها نفس تاثیرگذاری را بررسی می نمایند
2- در تحقیق همبستگی مهم این است که چه نوع رابطه ای بین متغیر مستقل و وابسته برقرار است . آیا افزایش یکی باعث کاهش دیگری و بالعکس می شود
3-تحقیق علی : ما در اینجا فقط به دنبال علت یک پدیده هستیم . در این نوع از تحقیق ما تنها علت اصلی را بررسی می کنیم که اگر آن علت را حذف کنیم، دیگر معلول آن وجود ندارد . از سوی دیگر از آنجا که ما در بررسی های سیاسی با بازیگران عقلانی مواجه هستیم که در قالب فرد، دولت و نظام بین المللی رفتار و اقدام می کنند،جهت فهم مناسب تر رویدادها، رفتار ها و تصمیمات ما نیاز به رویکرد تحلیلی نیز داریم . پس همانطور که ذکر شد در راستای این تحقیق ما از دو رویکرد تبیینی – تحلیلی استفاده می نماییم.نهایتا قصد ما در این تحقیق، بیان تاریخی یا اکتشافی (این نوع تحقیق مختص علوم تجربی است) یا صرفا توصیفی نیست بلکه مقصود اصلی این تحقیق این است که چرا سیاست نگاه یه شرق در سیاست خارجی ایران شکل گرفت؟ چرا در میان کشورهای شرقی ، جمهوری چین دارای جایگاه ویژه ای در نگاه به شرق است؟ به عبارت دیگر چه عامل و عواملی منجر به برجسته تر شدن این کشور در سیاست خارجی ایران شده است؟بنابراین با بررسی موضوع خود به دسته ای از علت ها می رسیم که از لحاظ اهمیت همه در یک مرتبه قرار دارند و نمی توان یکی را بر دیگری رجحان داد و به عنوان علت اصلی مطرح کرد بلکه تنها سعی می کنیم واقعی ترین علت را در خصوص شکل گیری سیاست نگاه به شرق بررسی نماییم و همچنین چون نمی توانیم با قطعیت از آن سخن بگوییم از تحلیل استفاده می کنیم


ü پرسش تحقیق:
چه عواملی سبب شکل گیری سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر چین شده است؟
ü فرضیه تحقیق:
سرخوردگی از ایجاد یک اتحادیه ی توانمند با کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی قفقاز و جنوب کشور و سرخوردگی از غرب و نیز پیوندهای اقتصاد انرژی، عضویت در سازمان همکاری شانگهای و حمایت نسبی چین از برنامه هسته ای سبب گرایش ایران به سمت شرق شده است
ü متغیرهای مستقل
  • سرخوردگی از ایجاد یک اتحادیه ی توانمند با کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی قفقاز و جنوب کشور
  • عضویت در سازمان همکاری شانگهای
  • اقتصاد انرژی
  • حمایت از برنامه هسته ای
ü متغیر وابسته
گرایش ایران به سمت شرق
ü تعریف عملیاتی متغیرها
1-سرخوردگی از ایجاد یک اتحادیه ی توانمند با کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی قفقاز و جنوب کشور
  • حضور قدرتهای بزرگ در منطقه بخصوص نفوذ امریکا در کشورهای منطقه
  • مشکلات داخلی کشورها شامل تازه تاسیس بودن، عدم مشروعیت،کشمکش های قومی و قبیله ای،
  • عدم اطمینان کشورها نسبت به یکدیگر و ایجاد رقابت تسلیحاتی و معمای امنیت میان کشورهای منطقه
  • ناتوانی کشورهای منطقه در زمینه ی توسعه ی سیاسی، اقتصادی ، فرهنگی و...
2- عضویت در سازمان همکاری شانگهای
  • حضور ایران در یک سازمان امنیتی، نظامی
  • همکاری با کشورهای سازمان جهت مقابله با یکجانبه گرایی امریکا
  • همکاری با کشورهای سازمان جهت دستیابی به اهداف اقتصادی و مقابله با تحریم ها
3-اقتصاد انرژی
  • تامین امنیت عرضه ی انرژی و مقابله با تحریم های غرب
  • جذب سرمایه گذاری خارجی جهت توسعه و اکتشاف میادین نفتی
  • بهره مندی از تکنولوژی و فناوری پیشرفته
  • رشد و توسعه اقتصادی فزاینده و نیاز روزافزون به انرژی
4-حمایت نسبی چین از برنامه هسته ای
  • جلوگیری از صدور قطعنامه علیه ایران
  • جلوگیری از تحریم های شدید علیه ایران
  • تامین بخشی از فناوری مورد نیاز هسته ای از کشورهای مدنظر








تعریف مفاهیم
سیاست خارجی
سیاست خارجی شامل تنظیم، اجرا و نیز خود محصول و نتیجه ی تصمیمات به شمار می رود، راهنمایی است برای اقداماتی که یک دولت در ورای مرزهای خویش به منظور پیشبرد اهداف در رابطه با بازیگران حکومتی و غیر حکومتی به عمل می آورد(قوام ،1389 : 231)
نگاه به شرق
سیاست نگاه به شرق به معنای همکاری و گسترش روابط با روسیه، چین و هند و عضویت به صورت ناظر در سازمان همکاری شانگهای برای موازنه سازی در برابر امریکا، تقویت و توسعه ی همکاریها، مناسبات، ساختارها و سازمان های منطقه ای است (دهقانی فیروز آبادی، 1387: 38)
همگرایی منطقه ای
دانلد پوچولا[1] همگرایی را چنین تعریف می کند: یک رشته از فرایندها که باعث ایجاد و ادامه یافتن یک نظام هماهنگ در سطح منطقه ای شوند. به عبارت دیگر نوعی نظام منطقه ای است که در آن بازیگران همواره هماهنگ ساختن منافع خود، دستیابی به مصالح در مورد اختلافات خویش و سود متقابل از طریق تعاملات خود را میسر می یابند(Hashimoto,2004)
وابستگی متقابل
ریچارد روزکرانس و دیگران در تعریف وابستگی متقابل، در جایی آن را نوعی پیوند می دانند" وابستگی متقابل را می توان به عنوان پیوند مستقیم و مثبت منافع دولت ها در مواردی تعریف کرد که تغییر در موقعیت یک دولت، جایگاه سایرین را در همان جهت تغییر می دهد . آنان همچنین وابستگی متقابل را به عنوان یک نظام تعریف می کنند که می توان آن را برآیند پیوندهای فوق دانست . وابستگی متقابل به مفهوم نظامی است که در آن، دولت ها معمولا در نردبان موقعیت بین المللی توازن اقتصادی ، قدرت ، رفاه و دسترسی به اطلاعات و یا تکنولوژی با هم بالا و پایین می روند ( مشیرزاده : 1388)

سازماندهی تحقیق
در خصوص سازماندهی این تحقیق، در نظر است تا مباحث مربوطه به دو بخش کلی و فصل اصلی به اضافه ی نتیجه گیری آورده شود.از آنجا که فرضیه ما دارای دو جنبه ی سلبی و ایجابی می باشد ما در بخش اول به عوامل سلبی دخیل در گرایش ایران به شمت شرق با تاکید بر چین می پردازیم و در بخش دوم به عوامل ایجابی و تبیین جایگاه چین در این سیاست می پردازیم . بدین ترتیب
1) فصل اول: کلیاتی شامل بیان ضرورت و هدف از تحقیق،بیان مسئله و روش تحقیق می باشد.به دلیل حائز اهمیت بودن رفتار سیاست خارجی کشور، که تعیین کننده ی موارد بسیاری از جمله نحوه ی تعامل با نظام بین الملل می باشد پس بررسی سیاست نگاه به شرق نیز مهم است.از سوی دیگر چرایی تاکید ایران در میان کشورهای منطقه به جمهوری چین قابل توجه است .پس هدف ما این است که به بیان علت های اصلی این گرایش در تحقیق حاضر بپردازیم
2) فصل دوم: مبانی نظری که شامل بررسی چارچوب نظری تحقیق می باشد که در آن ما بیان نظریه ی همگرایی منطقه ای آن را بهترین چارجوب جهت توضیح رفتار ایران در قالب سیاست نگاه به شرق دانسته ایم.در حقیقت همگرایی منطقه ای در محدوده ی جغرافیایی خاص میان کشورهایی رخ می دهد که حداقل دارای تضاد منافع بوده و اهداف یکسانی را در سطح منطقه و جهان پیگیری می نمایند . به همین علت ایران نیز به همگرایی منطقه ای و به سمت کشورهای شرق متمایل گشته است چرا که گذشته از اینکه هیچ سابقه ی دشمنی میان این کشورها و ایران وجود نداشته بلکه در برخی از اهداف نیز یکسان انند
3) فصل سوم : در این فصل ما در ابتدا به بیان سیاست نگاه به شرق و چرایی انتخاب این رویکرد در سیاست خارجی ایران می پردازیم و سپس به بخشی از عوامل می پردازیم که دارای رویکرد سلبی بوده و از عوامل موثر در سرخوردگی ایران از کشورهای همسایه و گرایش به سمت شرق است. در این فصل ما به بررسی یکایک این مناطق که جمهوری اسلامی ایران جزیی از آن است می پردازیم و علل عدم گرایش و ایفای نقش ایران را در این مناطق تحلیل می نماییم
4) فصل چهارم: سیر تاریخی که شامل تاریخچه مناسبات ایران و چین، مختصات و ویژگی های کشور چین ، همکاری های سیاسی ، اقتصادی ، نظامی و هسته ای دو کشور ، نقش چین در عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، بررسی جایگاه و نقش چین در سیاست جمهوری اسلامی ایران و موضع گیری های این کشور در عرصه ی بین المللی می پردازیم و در نهایت نتیجه ای که از مباحث مطرح در طی فصول آمده را می آوریم


دریافت فایل
جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید





مقاله


پاورپوینت


فایل فلش


کارآموزی


گزارش تخصصی


اقدام پژوهی


درس پژوهی


جزوه


خلاصه


روابط ایران و چین در دوره احمدی‌نژاد: سیاست نگاه به شرق

... چین در «سیاست نگاه به شرق ... جایگاه چین در سیاست ... سیاست جمهوری اسلامی به ...

پایان نامه جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی

چکیده: با روی کار آمدن دولت نهم و سپس دهم به ریاست محمود احمدی نژاد به نظر می رسد که ...

ایرنا - هند درسیاست راهبردی نگاه به شرق ایران جایگاه ...

... در سیاست راهبردی «نگاه به شرق» جمهوری اسلامی ایران که در دوران ... سیاست خارجی و ...

پایان نامه جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق جمهوری اسلامی

براي اطلاع از آپيدت شدن وبلاگ در خبرنامه وبلاگ عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل ...

دانلود جایگاه انرژی در سیاست خارجی چین در قبال جمهوری ...

بررسی استراتیژی توسعه چین و جایگاه جمهوری اسلامی ... جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق ...

نگاه به شرق - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

... سیاست نگاه به شرق در ... چین ، مالزی، ... راهبرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری ...

جایگاه انرژی در سیاست خارجی چین در قبال جمهوری اسلامی

جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق جمهوری ... جایگاه جمهوری اسلامی ایران و عربستان ...

جایگاه راهبردی آفریقا در سیاست خارجی جمهوری اسلامی

چین در آفریقا. چین به ... در سیاست خارجی جمهوری ... از نگاه سیاست اسلامی ...

سیاست نامه - راهبرد نگاه به شرق در سیاست خارجی …

... جمهوری اسلامی ایران به ... نگاه به شرق در سیاست ... چین و روسیه در سیاست ...

ایرنا - راهبرد روسیه برای «نگاه به شرق» و جایگاه

... نگاه به شرق» و جایگاه ... تا در کنار سایر سیاست ... جایگاه جمهوری اسلامی در ...

دانلود جایگاه انرژی در سیاست خارجی چین در قبال جمهوری ...

بررسی استراتیژی توسعه چین و جایگاه جمهوری اسلامی ... جایگاه چین در سیاست نگاه به شرق ...

نگاه به شرق - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

... سیاست نگاه به شرق در ... چین ، مالزی، ... راهبرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری ...

ایرنا - راهبرد روسیه برای «نگاه به شرق» و جایگاه

... نگاه به شرق» و جایگاه ... تا در کنار سایر سیاست ... جایگاه جمهوری اسلامی در ...

ایرنا - هند درسیاست راهبردی نگاه به شرق ایران جایگاه ...

... در سیاست راهبردی «نگاه به شرق» جمهوری اسلامی ... نگاه به شرق ایران جایگاه ...

جایگاه راهبردی آفریقا در سیاست خارجی جمهوری اسلامی

چین در آفریقا. چین به ... در سیاست خارجی جمهوری ... از نگاه سیاست اسلامی ...

روزنامه ایران_راهبرد« نگاه به شرق» در دولت یازدهم

بر همین اساس بود که نظریه «نگاه به شرق» در ... که سیاست شرق در ... با جمهوری اسلامی ...

جایگاه هند در سیاست خارجی ایران! - نسیم توسعه

در سیاست نگاه به شرق ... رابطه جمهوری اسلامی ... مانند چین و هند باشد. در سیاست ...

ISR - رویکرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ...

Home آسیا و اوراسیا رویکرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ... در سیاست نگاه به ...

تحقیقات راهبردی - رویکرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری ...

... خارجی جمهوری اسلامی ... در سیاست نگاه به شرق ... چین؛ از تجدیدنظرطلبی به ...

مطالعات روابط بین الملل (PRB) - فهرست مقالات

روابط ایران و چین در دوره احمدی‌نژاد: سیاست نگاه به شرق و ... کشور با جمهوری اسلامی ...

معاون وزیر خارجه: سیاست ایران تقویت و توسعه روابط …

... به سیاست جمهوری اسلامی ... به جایگاه راهبردی چین در ... مهم در آسیا نگاه ...

امريكا، تقويت نگاه به شرق آسيا و مهار چين - …

امریکا، تقویت نگاه به شرق ... در این دوره جایگاه اروپا در سیاست ... ملی جمهوری اسلامی ...

روزنامه ایران_راهبرد« نگاه به شرق» در دولت یازدهم

بر همین اساس بود که نظریه «نگاه به شرق» در ... که سیاست شرق در ... با جمهوری اسلامی ...

نگاه به غرب در سیاست خارجی ترکیه در دوران حزب …

نگاه به غرب در سیاست خارجی ... (در رویکرد نگاه به شرق) ... نشریه جمهوری اسلامی ...

جایگاه هند در سیاست خارجی ایران! - نسیم توسعه

در سیاست نگاه به شرق ... رابطه جمهوری اسلامی ... مانند چین و هند باشد. در سیاست ...

آبان 1390 - سیاست و روابط بین الملل

... که سیاست نگاه به شرق در چه ... قدس جمهوری اسلامی ... بزرگ در سیاست خارجی چین ...

جایگاه قزاقستان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی

... این کشور در مورد ایران به مانند ... و چین مرزهای ... جمهوری اسلامی ...

مطالعات روابط بین الملل (PRB) - فهرست مقالات

روابط ایران و چین در دوره احمدی‌نژاد: سیاست نگاه به شرق و ... کشور با جمهوری اسلامی ...

جایگاه قزاقستان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

... به اقوام اویغور غرب چین ... جایگاه قزاقستان در سیاست ... جمهوری اسلامی ایران در ...

باشگاه اندیشه › رویکرد نگاه به شرق در روابط خارجی …

جایگاه سیاست نگاه به شرق در ... در سیاست نگاه به شرق ... در جمهوری اسلامی ...