رابطه كارآمدي دولت و امنيت ملي در جمهوري اسلامي - دانلود رایگان



دانلود رایگان

دانلود رایگان
رابطه كارآمدي دولت و امنيت ملي در جمهوري اسلامي ايرانچکیده
سیر تحولات اخیر جامعة بین المللی در سایه جهانی شدن همراه با گسترش مفاهیمی چون حقوق شهروندی و تأثیرگذاری آن بر محیط درونی جامعة ایران، ضرورت ارائه یک چارچوب نظری منسجم در فهم مقوله امنیت ملی ایران را معنادار می کند. این مقاله ضمن نقد نظریات مرسوم و سنتی تحلیل امنیت ملی در ایران درصدد ارائه چارچوبی نظری مبتنی بر رابطه چهار بعدی تعاملات دولت/جامعه برپایه كارآمدي يا ناكارآمدي دولت است. بر اساس این مدل نظری با تشریح فرایند تحول مفهوم و نقش دولت براساس جامعه شناسی نو وبری، از یکسو جامعه هم از لحاظ تعاملات درون جامعه ای(بعد اول امنیت ملی) و هم به خاطر نقشی نسبی در شکل دهی به دولت(بعد دوم امنیت ملی) تحلیل می شود. از سوی دیگر دولت برخلاف نظر ایده آلیست ها صرفاً ابزار جامعه نیست و در عین تأثیرپذیری از جامعه نقش نسبتاً مستقل (نه کاملاً مستقل) از جامعه دارد که در این معنا هم روابط درون سازمانی دولت(بعد سوم امنیت ملی) و هم توانایی رخنه دولت در جامعه و بازسامان بخشی آن(بعد چهارم امنیت ملی)بررسی می شود.
استدلال این مقاله با ارائه مدل نظری فوق این است که تدوین هر چهار بعد امنیت ملی شامل ابعاد درون دولتی و دولت/جامعه ،درون جامعه ای و جامعه/دولت، نیازمند توجه به موضوع كارآمدي يا ناكارآمدي دولت است. بنابراین در این پايان نامه در بخش نخست ضمن نقد نظریات مرسوم و سنتی امنیت ملی و بیان ناتوانی آنها در تحلیل امنیت ملی، مدل نظری بدیل در توضیح امنیت ملی طرح می شود. بخش دوم به چگونگی تاثیرگذاری كارآمدي يا ناكارآمدي دولت بر شاخص هاي ابعاد چهارگانه امنیت ملی در چهار فصل بیان می شود. در پايان نيز نتيجه گيري است كه به ارائه راه كار براي افزايش كارآمدي دولت براي عدم تهديد امنيت ملي مي پردازد.


فهرست مطالب
پيشگفتار: بررسي مفهومي امنيت ملي يك كشور، چيستي آن، عوامل و مؤلفه هاي تشكيل دهنده و قوام بخشي آن و نيز عوامل تهديدكننده آن مستلزم اراده تعريفي منطقي، منسجم و داراي نظامندي دروني است كه بتوان در سايه آن در هنگام كاربست عملي آن بر يك كشور به تحليلي درست از وضعيت آن كشور رسيد.
از اينرو هنگامي كه درصدد پژوهش در زمينه امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران هستيم لازم است كه ضمن توجه به ماهيت يكتايي و منحصر به فرد بودگي آن، از يك منظر علمي نيز بدان نگريسته شود. اين استلزام منشعب از وضعيت خاص كشورها در قرارگيري و مواجهه در مقابل 2 موج عام گرا است.
1- مسئله به هم وابستگي جهاني در چارچوب جهاني شدن است که ضمن تغيير مفهومي مقوله امنيت و فراگير كردن آن، به عنوان يك عامل خارجي محيط داخلي دولت ها را متأثر مي گرداند[1] كه به تبع اين جريان مداخله گرا نوع نگرش ها و برداشت ها و انتظارات از دولت و مقوله امنيت را متأثر مي گرداند. از اينرو اكنون شاهديم كه علاوه بر مقوله امنيت ها در عرضه داخلي ابعاد جديدتري براي مقوله امنيت پديدار گشته است كه از آن ميان مي توان امنيت رواني، محيط زيستي امنيت قضايي و ... مطرح مي شود و
2- گسترش موج فراگيرنده دموكراتيزاسيون در عرصه جهاني است كه به دليل تغيير در برداشت ها و هويت جامعه داخلی، منافع و كنشهاي منتج از آن را نيز تغيير داده است كه اين تغيير را مي توان در تغيير در انتظارات از دولت و نقش هاي تصور شده براي آن ديد. در اين راستا در بازانديشي مفهوم امنيت در دوران حاضر،[2] ما شاهد تحولاتي در مفهوم امنيت از لحاظ توسعه ی گستره و عمق آن هستيم. از لحاظ گستره موضوعات امنيتی از موضوعات نحیف كنترلي/ نظامي به مقولات اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي گسترش يافته است و از لحاظ عمق امنيتي شاهد ورود بازيگران جديد در تعريف امنيت هستيم. از اين منظر ديگر مقوله امنيت تعريف دولتمردان از يك وضعيت ايستاي دولت ملي نيست كه امري ثابت و برخواسته از نگرش هاي يك دولت منفك از جامعه باشد[3] بلكه در اين راستا در تعريف مفهوم امنيت علاوه بر كنشگر، مخاطب و زمينه گفتماني انجام كنش امنيتي در آن نيز تأثيرگذار مي شود. بالزاك با استفاده از مفهوم كنش كلامي آستين بر آن است كه امنيتي شدن زماني بهتر فهميده مي شود كه آنرا به مثابه رويه هاي استراتژيك و عملگرايانه تصور كنيم كه در درون يك شرايط و به عنوان بخشي از آن روي مي دهد كه شامل سه مؤلفه محيط و زمينه رويداد، ويژگيهاي فرهنگي- رواني كارگزار سياسي و مخاطب است. در اين چارچوب قدرت شنونده و گوينده هر دو و در يك روند تعاملي داراي اهميت است.[4] به سخن ديگر يكي از مشخصه هاي جديد عمق يابي مفهوم امنيت ملی، نقش آفريني جامعه در بازتعريف امنيت ملی است.
بنابراين به دليل تأثيرپذيري کشور ایران از اين دو فرايند، مي توان امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران را ضمن توجه به ويژگيهاي خاص آن در يك چارچوب نظري كلي علوم سياسي ديد. نكته ديگر مقوم اين نظر اين است كه از منظر تحولات سياسي- اجتماعي بدون ترديد مي توان كشور ايران را پوياترين كشور منطقه خاورميانه دانست كه تقريباً از مشروطه تاكنون در مسير مدرنيزاسيون (هم از نظر ذهني و هم عيني) است. از اينرو تحليل علمي امنيت ملي ايران در قالب تئوريهاي مدرن مسائل مربوط به امنيت امكان پذير مي گردد. در اين پژوهش بر آنيم تا به منظور درك درست از مفهوم امنيت ملي ايران به مفهوم سازي جديد مقوله امنيت و امنيت ملي پرداخته و به بازشناسی بنیان های آن بپردازیم.
ساختار اين پژوهش(پايان نامه) بر 2 بخش استوار است كه بخش نخست خود داراي 2 فصل مي باشد. در فصل اول كه فصل مقدماتي است، طرح پژوهش ذكر مي گردد كه در آن به طور مشخص به سوال و هدف پژوهش، ضرورت پژوهش و پيشنه پژوهشي اين سوال به همراه نقد پژوهشهاي پيشين پرداخته شده است. در فصل دوم اين بخش به بيان چارچوب نظري پايان نامه اختصاص دارد. در اين فصل ضمن نقد نظریات مرسوم و سنتی امنیت ملی و بیان ناتوانی آنها در تحلیل امنیت ملی در ایران درصدد ارائه چارچوبی نظری مبتنی بر رابطه چهار بعدی تعاملات دولت/جامعه، جامعه/دولت، درون دولتي و در آخر درون جامعه اي است. بر اساس این مدل نظری با تشریح فرایند تحول مفهوم و نقش دولت براساس جامعه شناسی نو وبری، از یکسو جامعه هم از لحاظ تعاملات درون جامعه ای(بعد اول امنیت ملی) و هم به خاطر نقشی نسبی در شکل دهی به دولت(بعد دوم امنیت ملی) تحلیل می شود. از سوی دیگر دولت برخلاف نظر ایده آلیست ها صرفاً ابزار جامعه نیست و در عین تأثیرپذیری از جامعه نقش نسبتاً مستقل (نه کاملاً مستقل) از جامعه دارد که در این معنا هم روابط درون سازمانی دولت(بعد سوم امنیت ملی) و هم توانایی رخنه دولت در جامعه و بازسامان بخشی آن(بعد چهارم امنیت ملی)بررسی می شود.
در بخش دوم نیز در چهار فصل به ابعاد چهارگانه امنیت ملی و شاخص های آن پرداخته می شود. روند استدلالی هر چهار فصل نشان دادن شاخص هایی است که می تواند در صورت عدم کارکرد درست دولت و ناکارآمدی آن سبب تهدیدات امنیتی برای کل نظام سیاسی به طور اعم و نظام سیاسی ایران به طور اخص باشد. در انتهای هر یک از این فصول سعی شده است تا ارتباط ناکارآمدی تصمیم گیری و اجرایی یک دولت در یک نظام سیاسی با فراز و فرود روند تهدیدات امنیتی ترسیم گردد. از آنجا که این پژوهش سعی در ارائه یک سامانه نظری برای درک جامع تر تهدیدات امنیتی دارد، در بسیاری موارد ترسیم نحوه این ارتباطات به صورت نظری خواهد بود؛ هرچند ویژگی خاص بودن هر نظام سیاسی ما را وادار به ارائه ترسیم های درونزاد هر سیستم سیاسی خاص می نماید. بدین منظور در برخی موارد با ارائه شواهد و آمارهای خاص به تایید بیشتر مدل نظری پیشنهادی خود اقدام می شود.

بخش اول كليات فصل اول: طرح پژوهش

مقدمه و طرح سوال بررسي مفهومي امنيت ملي يك كشور، چيستي آن، عوامل و مؤلفه هاي تشكيل دهنده و قوام بخشي آن و نيز عوامل تهديدكننده آن مستلزم ارایه تعريفي منطقي، منسجم و داراي نظامندي دروني است كه بتوان در سايه آن در هنگام كاربست عملي آن بر يك كشور به تحليلي درست از وضعيت آن كشور رسيد. اهمیت داشتن یک درک نظامند از مولفه های تامین و یا تهدید امنیت ملی در ایران از این رو ضروری است که در پرتو روند های جدید بین المللی، مفهوم امنیت ملی هم توسعه موضوعی و هم عمق معنایی یافته است. به سخن دیگر هم حوزه های دیگر جامعه چون اقتصاد و فرهنگ، محیط زیست، توسعه انسانی و... دارای ماهیتی امنیتی شده اند که اهمال در ارزیابی امنیتی آنها سبب افول قدرت ملی و آسیب پذیری خواهد شد(بسط موضوعی) و هم خود مقوله امنیت دیگر تنها موضوعات مرتبط با سیاستگذاری سخت را در برندارد و چه بسا مهمتر از آن مولفه های نرم امنیتی چون رضایت یا نارضایتی ملی، توان یا عدم توان سیاستگذاری، انسجام و یا پراکندگی ملی را در بر میگیرد(عمق معنایی). روند های عام جهانی تاثیرگذار بر روند امنیتی شدن به شرح ذیل هستند:
الف: مسئله به هم وابستگي جهاني كه در چارچوب جهاني شدن ضمن تغيير مفهومي مقوله امنيت و فراگير كردن آن به عنوان يك عامل خارجي، محيط داخلي دولت ها را متأثر مي گرداند[5] كه به تبع اين جريان مداخله گرا نوع نگرش ها و برداشت ها و انتظارات از دولت و مقوله امنيت را متأثر مي گرداند. از اينرو اكنون شاهديم كه علاوه بر مقوله امنيت در عرصه داخلي ابعاد جديدتري براي مقوله امنيت پديدار گشته است كه از آن ميان مي توان امنيت رواني، محيط زيستي امنيت قضايي و ... را مد نظر قرار داد.
ب: گسترش موج فراگيرنده دموكراتيزاسيون در عرصه جهاني است كه به دليل تغيير در برداشت ها و هويت جامعه دروني منافع و كنشهاي منتج از آن نيز تغيير كرده است كه اين تغيير را مي توان در تغيير در انتظارات از دولت و نقش هاي تصور شده براي آن ديد.
علاوه بر موارد فوق نظام جمهوری اسلامی ایران به دلیل ماهیت رفتاری خود در معرض برخی روندهای تهاجمی ساختاری نیز قرار دارد که سبب می شود تا به عنوان یک عامل افزاینده روند امنیتی شدن بسیاری از حوزه ها سرعتی بیشتر از روند طبیعی خود داشته باشد. عامل ساختاری به دلیل احساس تهدید منافعی که از قدرت گیری نظام سیاسی ایران دارد سعی در برجسته سازی معضلات و امنیتی کردنِ­دوچندان حوزه های سابقاً غیر امنیتی ایران چون اقوام و مذاهب را دارد.
بنابراین سوال اصلی پژوهش با فرض چهار بعدی بودن مقوله امنیت ملی(تعاملات دولت/جامعه، جامعه/دولت، درون دولتي و در آخر درون جامعه اي) این است که:
مؤثرترين عامل تهدیدکننده امنیت ملی ایران چیست؟


پیشینه پژوهش از ميان نخبگان ايراني كه به مقوله امنيت ملي به طور كلان و امنيت ملي جمهوري اسلامي پرداخته اند آقاي اصغر افتخاري است كه كتب و مقالاتي را در اين زمينه منتشر كرده اند. منسجم ترين اثر نظري ايشان كتاب روش و نظريه در امنيت پژوهي است كه نظريه هاي روش شناسي تفسير، انتقادي، رئاليسم، ايده آليسم را مورد بررسي قرار داده است ولي در اين كتاب از مباحثي چون تحليل روند تحول جامعه شناختي تحول مفهوم امنيت ملي و اثرگذاري مردم مبحثي به میان نيامده است. تنها نكته اي كه اين كتاب از لحاظ مرجع امنيت از آن صحبت مي كند بحث دوگانه مرجع دولتي و مرجع فردي امنيت يا مناظره ليبراليسم و رئاليسم است.[6] به خاطر همين نقيصه است كه نوشته حاضر سعي مي كند كه استدلال نمايد بحث دوگانه مرجع امنيت به صورت دوگانه تناقضي يا فرد يا دولت نيست بلكه از نگاه جديدتر نو وبري ها در مباحث امنيت دولت در دورة نسبتاَ (با تأكيد بر نسبتاً) مستقل از جامعه است كه مي تواند از لحاظ مديريتي در جامعه رسوخ كرده و آن را براساس هويت تصوري خود باز سازمان بخشد و از سوي ديگر اين استقلال دولت نسبي است و از روندهاي كلي جامعه چون دموكراسي و رأي مردم تأثير مي پذيرد. اين نكته است كه پژوهش هاي مطالعات امنيتي مبتني بر رابطة دولت / جامعه از آن چشم پوشي كرده اند.
دومين كتابي كه سعي مي كند مفهوم امنيت ملي را در ايران با توجه به تحولات جديد بررسي كند كتاب شرايط متحول امنيت ملي است[7] كه بيشتر به سطوح سه گانه امنيت ملي ايران (داخلي، منطقه اي و بين المللي مي پردازد و از تحليل چگونگي تحول و سازوکار تأثيرگذاري عوامل داخلي بر مفهوم امنيت ملي صرف نظر مي كند.
كتاب سوم، مجموعه مقالات امنيت: ظرفيت ها و تعهدات و چالش هاي فراروي امنيت ملي ايران از انتشارات مؤسسه ابرار معاصر تهران است كه سعي مي كند گسترش امنيت ملي ايران را براساس تحولات منطقه اي بررسي كند و فاقد الگوي نظري امنيت ملي ايران است.[8]
چهارمين پژوهش مهم در زمينه امنيت ملي، كتاب مطالعات امنيت ملي: مقدمه اي بر نظريات امنيت ملي در جهان سوم تاليف آقاي علي ربيعي است[9]. اين كتاب به صورت توصيفي به طور مفصل به مواردي چون رويكردها، سطوح، ابعاد و مراجع امنيت مي پردازد كه اطلاعات داده اي خوبي در اين زمينه فراهم مي آورد. نقص بزرگ اين كتاب عدم ارائه الگوي امنيتي است زيرا بيشتر مباحث كتاب بيان و تشريح نظريات پژوهشگران امنيت ملي از منظرهاي گوناگون است. عدم توجه به پيوستگي و ارتباط مراجع امنيت با ابعاد امنيت نيز از ديگر نقص هاي آن است. نكته مهم ديگر در نقد اين كتاب اين است كه به وضعيت خاص بودن امنيت ملي در كشورها توجه نكرده است و گويي جهان سوم يك كل يكپارچه و منسجم است.
به طور كلي كتب و مقالات دربارة امنيت ملي ايران از دو مشكل جدي رنج مي برند.
1- فرض ثبات عناصر امنيت ملي و ناتواني از تحليل چگونگي تغيير مفهومي آن از بعد تغيير فرهنگ داخلي كه به تعبير علمي ابتلا به نوعي شيئيت انگاري در مفهوم ثابت امنيت ملي شده اند و پويايي هايي درون خود دولت و تحولات درون جامعه اي را مدنظر قرار نمي دهند.
2- توقف روش توصيف از يكسو صرف تغييرات و عدم توجه به نقش دولت در رويكردهاي جامعه محور و عدم توجه به نقش جامعه در رويكردهاي دولت محور.
با توجه به مشكلات نظري پژوهش های فعلي درخصوص جايگاه عوامل فرهنگي دروني در شكل بندي امنيت ملي از يك سو سعي مي كنیم از لحاظ نظري ارتباطي بين دو سر طيف نظريات امنيت ملي برقرار نمايیم و آن را در چارچوب دولت نسبتاً مستقل/ جامعه تأثيرگذار بررسي كنیم. و از سوي ديگر با پرهيز از شيئيت انگاري دولت پويايي ها، رقابت هاي درون اجزاء و سازمان هاي دولتي و نقش آن در رخنه در جامعه و بازساماندهي آن و نيز تعاملات درون جامعه اي تأثيرگذار بر شكل بندي دولت را تحليل كنیم.


سوال اصلی و فرضیه سوال اصلی: مؤثرترين عامل تهدیدکننده امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران چیست؟
فرضیه:ناکارآمدی دولت مؤثرترين عامل تهدیدکننده امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران است.

[1]-Bartelson Jens,(2000), Three Concepts of Globalization.International Sociology.Vol.15, NO.2, PP.180-196.P.3.
[2]- Buzan, Barry, Ole Waever Jaap de Wilde (1998), Security: A New Framework for Analysis: London, Lynner publishers.P,4.
[3]- Balzaq T, Bigo D, Carerra S and Guild E, (2006). Security and the Two-Level Game: The Treaty of Prüm, the EU and the Management of Threats (CEPS Working Paper No 234, Centre for European Policy Studies, Brussels,p.173.
[4]- Balzaq,Op.cit, 173
[5]- Bartelson, Op.Cit, 3.
[6]. افتخاري، علي اصغر و نصري، قدير (1383)‎؛ روش و نظريه در امنيت پژوهش، تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي. ص 105.
[7]- فلاحت پيشه، نعمت ا... (1380)‎؛ شرايط متحول امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران، تهران: دانشكده فرماندهي و ستاد سپاه پاسداران.
[8]. كتاب امنيت (١)؛ فرصت ها، تهدات و چالش هاي فراروي امنيت جمهوري اسلامي ايران (1383)؛ تهران: مؤسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين المللي ابرار معاصر تهران.
[9]. ربيعي، علي(١٣٨٣). مطالعات امنيت ملي: مقدمه اي بر نظريات امنيت ملي در جهان سوم. تهران: دفتر چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه


دریافت فایل
جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید





مقاله


پاورپوینت


فایل فلش


کارآموزی


گزارش تخصصی


اقدام پژوهی


درس پژوهی


جزوه


خلاصه


خليج فارس و اهميت آن در تدوين راهبرد امنيت ملي جمهوري ...

... به رابطه و ... و اهدافي كه دولت‌ها در پي ... امنيت ملي جمهوري اسلامي ...

گفتمان امنيت در قاموس سياسى جمهورى اسلامى ايران …

... وظايف "دولت جمهورى اسلامى" ست ... امنيت ملى و ... امنيت در جمهورى اسلامى تا ...

خبرگزاری فارس - جامعه‌شناسي امنيت ملي: مطالعه موردي جمهوري ...

... در امنيت ملي، دولت‌ها و ... ميزان كارآمدي دولت و ... مثال در جمهوري اسلامي ...

درآمدی نظري بر چيستي رابطة فرهنگ ملي و امنيت ملي در

... امنيت ملي جمهوري اسلامي ... رابطة امنيت بين دولت و ... و تأثيرگذار در كارآمدي ...

رويكردهاي قوي و امنيت جمهوري اسلامي- مقاله | بازارچه …

... رويكردهاي قوي و امنيت جمهوري اسلامي ... دولت ملي ... رابطه جودري ميان امنيت و ...

نقش قانون‌گرايي در ارتقاي امنيت ملي جمهوري اسلامي

... ملی جمهوري اسلامي ... دشمن در دانشگاه ها و ... در ارتقاي امنيت ملي ...

تأثيرات جهاني شدن بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران

... امنيت ملي جمهوري اسلامي ... و دولت هاي در ... در رابطه با عناصر قومي و ...

مطالعات خلیج فارس - خليج فارس و اهميت آن در تدوين …

... امنيت ملي جمهوري اسلامي ... و اهدافي كه دولت‌ها در ... و جمهوري اسلامي در ...

انتخابات اصلح، در نظام جمهوري اسلامي

... ارتش جمهوري اسلامي با ... و در تراز نظام اسلامي را ... و امنيت ملي ...

تأثيرات جهاني‌شدن بر امنيت جمهوري اسلامي ايران

... امنيت ملي جمهوري اسلامي ... ملي دولت ... در رابطه با عناصر قومي و ...

نسخه نهايي قانون برنامه چهارم

... موجب تهديد امنيت ملي و ... جمهوري اسلامي ايران) در ... و منابع دولت در ...

کسب درآمد 300000 تومان در خانه در کمتر از 30 دقیقه

خلاصه کتاب روش های تحقیق در علوم رفتاری : دکتر

ناگفته های قانون جذب

نسخه ي كامل افزايش قدرت ارداه در هفت روز يا

یک میلیون ایمیل آماده با هشتاد درصد تخفیف

دانلود گزارش تخصصی ریاضی

حل تمرینات فصل دوم مدارهای مخابراتی کروس نویز

دانلود فول آلبوم لک امیر (کیومرث کله جویی)