بررسي نظريه منطقة الفراغ و تأثير آن در حل مشکلات - دانلود رایگان



دانلود رایگان بررسي نظريه منطقة الفراغ و تأثير آن در حل مشکلات حکومت اسلامي

دانلود رایگان
بررسي نظريه منطقة الفراغ و تأثير آن در حل مشکلات حکومت اسلاميچکيده:
پژوهش حاضر به بحث درباره منطقه الفراغ و تأثير آن در حکومت اسلامي پرداخته است مبني بر اينکه منطقه الفراغ حوزه اي از شريعت اسلامي است که احکام الزامي در آن مقرر نشده و حکم اباحه در آن جارياست اما به سبب ماهيت متغير احکام، موضوعات و عناوين، قابليت قانونگذاري توسط ولي امر را دارد.
اين پژوهش ابتدا به بررسي مفاهيم کليدي پژوهش پرداخته و سپس به تبيين نظريه منطقه الفراغ مبني بر اين که منطقه الفراغ را حوزه اي مي داند که خداوند در آن حوزه حق قانونگذاري را به حاکم و ولي امر سپرده است تا حاکم اسلامي در آن قلمرو بنابه مصالح امر به صدور احکام حکومتي و ولايي بپردازد.
در ادامه به بررسيديدگاه هايمختلف در رابطه با منطقه الفرغ و همچنين اشکالات مطرح شده و پاسخ به اين اشکالات پرداخته شده است، و سپس به بررسي نظريات مختلف در مورد منطقه الفراغ و موافقين و مخالفين اين نظريه و همچنين وجه الجمع اين نظريات مطرح شده است.
در فصل دوم اين پژوهش به بررسي احکام حکومتي و ماهيت اين احکام و اهميت آن، و همچنين نظريات علما در مورد احکام حکومتي، و اينکه احکام حکومتي از سنخ احکام اوليه وثانويه نيستند و تفاوت هاي احکام حکومتي با اولي و ثانويمورد بررسي قرار گرفته است.
همچنين در اين پژوهش به نقش اساسي مصلحت که زيربناي منطقه الفراغ و احکام حکومتيمي باشداشاره شده است.
يکي ديگر از موضوعاتي که دراينپژوهشبه آن پرداخته شده است اين است که احکام حکومتي وولايي صادر شده از معصومينو فقها گردآوري شده و راه را براي تحقيق و تعمق بيشتر بر روي اين مسئله فراهم کرده است.
کليد واژگان: منطقة الفراغ، حکم حکومتي، نظريات جدید اصولی، حکم ثانوي.

مقدمه
اسلام به عنوان آييني جامع و جاودان، علاوه بر تأمين نيازهاي فردي، نيازهاي مردم و جامعه را در حوزه امور عمومي و حکومتي نيز پاسخگو است و احکامي وضع کرده است تا انسان در هيچ زماني در بلاتکليفي به سر نبرد و در مواقعي که از انجام احکام اوليناتوان است، احکام ثانوي را مقرر داشته و سرانجام براي باز کردن گره ها و معضلات سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و...، احکام حکومتي را تشريع کرده است تا با قوه محرک اجتهاد، سيستم قانونگذاري اسلام را در هر لحظه با نيازهاي برخاسته از تحولات جهان به پيش ببرد.
شهيد صدر مسئله منطقة الفراغ را در خصوص فعاليت هاي اقتصادي مطرح مي کند؛ ايشان در اين مورد معتقد است اصول نظام اقتصادي اسلام ثابت است و برايدوره هاي مختلف تاريخي وضع شده است؛ اما با توجه به تحولات دوره هاي مختلف، عنصر حقوقي متحرکي وجود دارد که مي تواند جوابگوي مقتضيات روز باشد و اين عنصر در واقع، جايگاه دولت نسبت به قانونگذاري در قلمرو آزاد قانوني است.
شهيد صدر معتقد است که مکتب اسلام، داراي دو جنبه مستقل است: يک جنبه به طور منجز به وسيله شارع تعيين گرديده و تغيير و تبدل در آن راه ندارد. جنبه ديگر که آن را منطقة الفراغ ناميدند، بايد به وسيله ولي امر برحسب نيازها و مقتضيات زمان و مکان تنظيم شود.
از اين رو منطقة الفراغ تعبيري است نسبت به نصوص تشريعي، نه نسبت به واقعيت هاي عيني و خارجي جامعه عهد نبوي؛ چه اينکه اقدامات نبي اکرم در حدود قلمرو مزبور، بر طبق هدف هاي اقتصادي آن روزگار و احتياجات عملي عصر، صورت پذيرفته است.
با نگاهي اجمالي به ابواب فقه اسلامي، حضور گسترده حکم حاکم را مي توان در آن يافت؛ که حکم به رؤيت هلال، لزوم پرداخت زکات در صورت طلب حاکم، تسعير اجناس احتکار شده، اجبار والي بر انجام حجّ، احکام قضائي و اجراي حدود، ديات و قصاص، نمونه هايي از آن است. با توجه به معناي حکم و فرق آن با فتوا، حرکت مستمر آن را در بستر زمان در مي يابيم.و گواه آن، تجلّي چشمگير و تطوّر آندر سيره معصومين و متعاقب آن در برخوردهاي نظري و عملي فقهاست.
قلمرو آزادي حاکم و اينکه آيا محدود است به مواردي که از قبل به عنوان مباح شناخته شده است و يا اعم از آن است، و نيز رابطه حکم حاکم با احکام فرعيه، از موضوعات قابل توجهي است که آن را در اين پژوهش مورد بررسي قرار مي دهيم.
اميد آنکه توفيق يار گردد و فرجام کار، آن چنان رقم خورد که خداوند خوشنود و ما نيز رستگار شويم.

فهرست مطالب:
مقدمه........................................................................................................... 1

فصلاول: کلیات.. 3
1 ـ 1 بيانمسئلۀتحقيق.. 4
1 ـ 2 بيانجنبه هايمجهولومبهممسئله.4
1 ـ 3 سؤالاصليتحقيق (ويژهمسئلهپژوهي).5
1 ـ 4 سؤالاتفرعيتحقيق (ويژهمسئلهپژوهي).5
1 ـ 5 پيشينهتحقيق.. 5
1 ـ 6 بياناهميتموضوع. 5
1 ـ 7 بيانجنبه هاينوآوريوجديدبودنطرح.6
1.مفاهيم 6
2 ـ 1 تعريفمنطقهالفراغ:6
2 ـ 2 تعريفحکمشرعي.. 6
2 ـ 2 ـ 1 حکمدرلغتبهمعانيمختلفيبهکاررفتهاست:6
2 ـ 2 ـ 2. حکمدراصطلاحفقهيواصولي:7
2 ـ 3 اقسامحکم.. 8
2 ـ 3 ـ 1 تقسيمحکمازنظرتعلقبهفعلمکلف... 9
2 ـ 3 ـ 1ـ 1 حکمتکليفي:9
2 ـ 3 ـ 1ـ2 حکموضعي:9
2 ـ 3 ـ 2.تقسيمحکمبهاعتباروقاعشدنيانشدندرموضوع. 9
2 ـ 3 ـ 2ـ1 حکمواقعيوظاهري.. 9
2 ـ 3 ـ 3.تقسيمحکمبهلحاظحالاتوشرايطحاکمبرمکلف... 10
2 ـ 3 ـ 3ـ1حکماوليوحکمثانوي:10
2 ـ 4 حکمحکومتي:11
2 ـ 3 ـ 5 ـ 1. تعريفاول. 12
2 ـ 3 ـ 5 ـ 2 تعريفدوم. 12
2 ـ 3 ـ 5 ـ 3. تعريفسوم. 13
2 ـ 3 ـ 5 ـ 4. تعريفچهارم. 14
2 ـ 3 ـ 5 ـ 5تعريفپنجم.. 14
2 ـ 5 حاکمدرلغتواصطلاح.. 15
2 ـ 3 ـ 6 ـ 1 تفاوتحکمشرعيوحکومتي.. 16
2 ـ 6 تعريفمصلحت... 16
2 ـ 6ـ 1 معنايلغويمصلحت... 16
2 ـ 3 ـ 6 معناياصطلاحيمصلحت... 17

فصلدوم: تبييننظريهمنطقهالفراغ.. 18
1.پيشينهنظريه منطقهالفراغ 23
2.زمينه هاينظريهمنطقهالفراغ:24
3.شکوفايينظريهمنطقهالفراغ. 25
4.شهيدصدرومنطقةالفراغ. 28
5. دلائلمنطقهالفراغ. 30
5 ـ 1. دليلاول. 30
5 ـ 2 دليلدوم. 34
6. ويژگي هايمنطقةالفراغ. 34
7. اشکالاتمطرح شدهبرنظريهمنطقةالفراغ. 36
7 ـ 1 اشکالاول. 36
7 ـ 2 جواباشکال. 37
7 ـ 3 اشکالدوم. 40
7ـ 3 ـ 1 آيات... 40
7 ـ 3 ـ 2 روايات... 40
7 ـ 4 جواباشکال. 41
7 ـ 5 اشکالسوم. 43
8 ـ 6 جواباشکال. 45
9. حکمکليمنطقةالفراغ. 47

فصلسوم: دیدگاه هایمختلفدربارۀمنطقهالفراغ.. 48
1 . قواعدآمرهوحوزهالزاماتازديدگاهامامخميني(رحمةاللهعليه)49
2.منطقةالفراغدرسخناننائيني.. 51
3.علامۀطباطباييومنطقةالفراغ. 52
4.آيت اللهمکارمشيرازومنطقةالفراغ. 53
5.نظريۀانحصارقانونبرايخدا55
6.نظريهجعلقانونبهدستوليامر. 57
7.نظريهمنکرانولايتفقيه. 60
8.منطقةالفراغومالانصفيه. 61
9.منطقةالفراغوخلأقانوني.. 62
10.وجهالجمعديدگاه هادرموردنظريهمنطقةالفراغ. 65

فصلچهارم: شرايطوضوابطمنطقهالفراغ.. 66
1.روشوضعقوانيدرمحدودهمنطقةالفراغ. 67
2.شرايطوموازينتعيينمتصديامردرمنطقهالفراغ. 67
2 ـ 1 ديدگاهشيعهواهلسنت... 67
3.دلايلعقليونقليبرولايتفقيه. 68
3 ـ 1 دلايلعقلي.. 68
3 ـ 2 دلائلنقلي.. 69
3 ـ 2 ـ 1 آيات... 69
3 ـ 2 ـ 2 روايات... 69
4.شرايطوليامر. 69
4 ـ 1 علموشناختقانون. 69
4 ـ 2 عدالت... 70
4 ـ 3 کفايتوصلاحيت... 70
5.ادلهحجيتقانونگذاريازطرفحکومت... 71
5 ـ 1 آيهاوليالامر. 71
5 ـ 2 روايات: کهدرنمونهاحکامخواهيمآورد.71
5 ـ 3 دليلعقلي.. 71
فصلپنجم: حکمحکومتی.. 73
  1. پيشينهتاريخيحکمحکومتي.. 74
1 ـ 1 پيامبراکرموحکمحکومتي.. 74
1 ـ 2 اميرالمومنين(عليه السلام)وحکمحکومتي.. 75
1 ـ 3 امامحسن(عليه السلام)وحکمحکومتي.. 76
1 ـ 4 سايرمعصومان(عليهم السلام)وحکمحکومتي.. 76
1 ـ 5 حضرتحجت(عليه السلام)وحکمحکومتي.. 77
1 ـ 6 حکمحکومتيوفقها77
2.اقسامحکمحکومتي.. 78
3. ماهيتحکمحکومتي.. 78
3 ـ 1 شهيدصدروحکمحکومتي.. 79
3 ـ 2 امامخميني(رحمةالله عليه)79
3 ـ 3 علامهجعفري(رحمةالله عليه)80
3 ـ 4 آيت اللهمکارمشيرازي.. 80
3 ـ 5 آيت اللهجواديآملي.. 80
3 ـ 6 آيت اللهمصباحيزدي.. 81
4.دايرۀشمولحکمحکومتي.. 82
4 ـ 1 شهيدصدر(رحمةالله عليه)82
4 ـ 2 آيت اللهخوئي(رحمةالله عليه)83
4 ـ 3 علامهطباطبايي(رحمةالله عليه)84
4 ـ 4 امامخميني(رحمةالله عليه)85
4 ـ 5 شهيدمطهري(رحمةالله عليه)85
4 ـ 6. علامهجعفري(رحمةالله عليه)86
4 ـ 7 آيت اللهمکارمشيرازي.. 86
5. حکمحکومتيومنطقةالفراغ. 86
6.رابطهاحکامحکومتيبااحکاماوليوثانوي.. 87
6 ـ 1. تفاوتاحکامحکومتيواحکاماوليه؛87
7.تزاحمحکمحکومتيوحکماولي.. 88
8.تفاوتاحکامحکومتيواحکامثانويه. 89
9.حکمحکومتي؛اوليهياثانويه؟. 90

فصلششم: مصلحتعنصراساسيمنطقةالفراغ.. 92
1.نقشمصلحتدراحکامشرعي.. 93
2.جايگاهمصلحتدرجعلقوانين.. 94
3.انواعمصلحت... 95
4.مصلحتازديدگاهاهلسنت (مصالحمرسله)96
5.مصلحتازديدگاهشيعه. 98
5 ـ 1 مصلحتبهعنوانشرطاجرايحکمثابت:98
5 ـ 2 مصلحتبهعنوانمبناييبرايتغييراحکامشرع:100
6.مرجعتشخيصمصلحت... 103
7.نقشمصلحتدرقانونگذاري.. 104

فصلهفتم: نمونه هاييازاحکامحکومتيفقها105
1.نمونه هايازاحکامحکومتيعبادي.. 107
1 ـ 1 حکمبهثبوتهلال:108
1 ـ 2 حکمحاکمبهپرداختزکات:108
1 ـ 3 حکمجهادابتدايي:108
1 ـ 4 حکم،نسبتبهبرخيازمراحلامربهمعروفونهيازمنکر:109
2.نمونه هايازاحکامحکومتياقتصادي.. 109
2 ـ 1. حکمبهفروشاجناساحتکارشده:109
2 ـ 2 احکامحکومتيدرموقفاتعامه:109
2 ـ 3 حکمبرآزادکردنزمين:109
2 ـ 4 تحديدمالکيت... 110
3.نمونه هاييازاحکامسياسي.. 110
3 ـ 1 حکمبرلزومحمايتازمشروطيت:110
3 ـ 2 تحريمپارچهولباس هايخارجي:110
3 ـ 3 حکمجهاددفاعيعليهايتاليا،روسيهوانگليس:111
3 ـ 4 حکمتحريماستعمالتوتونوتنباکوازسويآيت اللهميرزايشيرازي:111
3 ـ 5 احکامحکومتيامامخميني(رحمهاللهعليه):111
نتيجه. 113
فهرستمنابع. 116


دریافت فایل
جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید




نظريه منطقة الفراغ و تأثير آن


در حل مشکلات حکومت اسلامي


مقاله


پاورپوینت


فایل فلش


کارآموزی


گزارش تخصصی


اقدام پژوهی


درس پژوهی


جزوه


خلاصه