تبیین رابطه‌ی جیوه و آتمن مطابق آموزه های شوتا‌ - دانلود رایگان



دانلود رایگان پایان نامه تبیین رابطه‌ی جیوه و آتمن مطابق آموزه های شوتا‌ شوتره اوپه نیشد

دانلود رایگان
تبیین رابطه‌ی جیوه و آتمن مطابق آموزه های شوتا‌ شوتره اوپه نیشدتبیین رابطه ی جیوه و آتمن مطابق آموزه های شوتا شوتره اوپه نیشد
مقدمه
آیین هندو ، سنتی است پیچیده ، که آمیزه ای از اعتقادات ، آداب و رسوم و اسطورههای متنوع می باشد که در طی قرون متمادی به وجود آمده است ، این آیین را متعلق به 1500 سال پیش از میلاد میدانند. از جمله ویژگیهای منحصر به فرد آن ، این است که رشد تدریجی و پیچیدهای داشته است و از فرهنگهای دیگر نیز متأثر بوده و مرحله به مرحله تکامل یافته است. البته در هر مرحله تمام شئونات قبلی خود را حفظ نموده و این امر باعث تضادهای ظاهری و باطنی این آیین شده است. این تنوع و دگرگونی را میتوان در متون این دین نیز مشاهده نمود . هیچ آیینی به اندازهی این آیین ، دارای متونی به این گستردگی نیست.
متون هندو از لحاظ حجم ، تعداد ، زبان و موضوع دارای تنوع زیادی است . یکی از مهمترین این متون اوپه نیشدها هستند. از جمله کهنترین آنها شوتاشوتره اوپه نیشد است که به تبیین مفاهیم اصلی این آیین پرداخته است. هدف اصلی همهی ادیان درک حقیقت می باشد. این امر در دین هندو نیز مشاهده میشود که تنها با رهایی از چرخهی زاد و مرگ امکانپذیر است. رهایی چیزی جز یکی شدن روح با حقیقت متعالی نیست. روحی که در همه عالم جاری است. شوتاشوتره آن را با حقیقت متعالی یکی میداند و همو ذکر میکند این روح با آن کس که دومی ندارد و قادر مطلق است یکی است. نفوذ این روح را در جهان مانند روغن در شیر دانسته و تأکید میکند همه چیز از اوست. همین روح اگر محسوس و مجسم و همچنین دارای رنج و لذت باشد آن را روح فردی میدانند و اهمیت آن در این است که ظاهر انسان به آن شناخته شده و امور جسمی و مادی به او ضمیمه میشود. زمانیکه شخص با تلاش خود آن را از خود جدا نمود روح کلی به حقیقت اصلی خواهد رسید.
طرح مساله مسئله­­ی آفرینش جهان و به وجود آمدن کیهان و زمان پیدایش و بنیاد آن و همچنین پیدایش موجودات از جمله مهم­ترین آنها یعنی انسان و نگاه کلی که به پیدایش آسمان، زمین، خورشید و غیره وجود دارد، سؤالات عمیقی است که از دیر باز ذهن انسان ها مخصوصاً فلاسفه را به خود مشغول نموده است. پاسخ به اینگونه سؤالات می­تواند بسیاری از مجهولات جهان آفرینش را رمزگشایی کند. پیروان آئین هندو نیز از این قائده مستثنا نبوده و نیستند. شاید بتوان آنها را از جمله نخستین کسانی دانست که در صدد پاسخگویی به این سؤالات برآمده اند. برای اطلاع از نظریات آنها ناچاریم که به متونی که از آنها برجای مانده است رجوع کنیم.
در آئین هندو مسئله­ی آفرینش مبهم به نظر می­رسد . به عبارت دیگر متون آنها در این­باره از انسجام کلی برخوردار نیستند. به طور کلی می­توان گفت آنها منشأ جهان را موارد مختلفی از جمله آب ، فضا ، وجودی بی مانند و عدم دانسته­اند.
مؤلفان رگ­وده[1]، آفرینش را از نیستی می دانند:
" در آن هنگام نه نیستی بود نه هستی، هوا و آسمانی که بر فراز آن است نبود، این چرا می پوشاند و چرا دارا بود؟ در کجا و تحت حمایت که؟ آیا فقط آب بود؟ آب­های ژرف و نفوذ ناپذیر.."[2]
سرودهای دیگری در رگ­وده موجود است که جهان را حاصل قربانی (پوروشه)[3] می دانند که این قربانی هزاران سر ، چشم و پا دارد و همو است که ویراج[4] را بوجود آورده است.[5] اوپه­نیشدها[6] نیز منشأ آفرینش را گاه خدایان یا علت های اولیه نام می برند و معتقدند هریک از آنها در جایگاه خود نقشی را ایفا می کنند و گاهی این خدایان جنبه ی علیت و وجود بخشی نسبت به هم دارند.[7]
از آنجا که موضوع اصلی بحث ما بر متن شوتاشوتره اوپه نیشد است و اینکه این اوپه­نیشد از اندیشه­ها و آموزه­های مختلف ادوار هند بحث کرده و همچنین بر این اساس که هسته­ی متن های اوپه­نیشدی در مکتب ودانته[8] است ، لذا آفرینش و همچنین انسان و ابعاد وجودی او را، از نظر این مکتب بررسی خواهیم نمود.
این مکتب ، آفرینش جهان را از هیچ و خلأ نمی­داند بلکه آفرینش را ظهور خود علت، به صورت معلول می داند یعنی تنها علت است که واقعیت دارد و معلولات، مظاهر توهمی و بی بود هستند ، یا به عبارت دیگر معلول که غیر واقعی است بر اثر جهل جهانی به علتی که واقعی است اضافه گردیده است.
شنکره[9] در تفسیر برهمه سوتره[10] می گوید: برهمن[11] که آگاهی محض و منزه از صفاتی چون صوت و غیره است چگونه می­تواند علت معلولی که عکس آن است و بی شعور و ناپاک و دارای صفاتی چون صوت و غیره است ، بشود؟[12]
اینک باید مشاهده کرد که چه انگیزه ای موجب آفرینش می­شود. بدیهی است که برهمن، خلقت عالم را برای سود شخصی خود نیافریده است چرا که او قائم به خود است و همچنین نباید تصور کرد که برهمن، جهانی را به قصد خدمت به خلق پرورانده باشد ، زیرا نمی توان فرض کرد که وجودی با کمال برهمن، خلقتی این چنین ناپایدار و سست، بنیان کرده باشد. خلقت و پیدایش عالم نوعی ذوق هنری (رسه)[13] است ذوقی که موقوف بر نوعی تفریح و لعبی عبث یعنی لی لا[14] است . این آفرینش در حکم نوعی فعالیت هنری است، فعالیتی که منجر به ایجاد یک شاهکار هنری گردیده و هدفی جز ارضای حس زیبایی طلبی و جمال جویی ندارد.[15]
با توجه به این دیدگاه ، برهمن از لحاظ نیروی مایا[16] ، علت فاعلی است. مایا مفهومی است که برای درک اوپه نیشدها و تفکرات هندو ، فهم آن ضروری است چراکه از دیدگاه برخی متفکران یک جزءاصلی آفرینش ، مایا می باشد. شنکره که مؤسس ادویته ودانته[17] و فلسفه غیرثنوی است ، دنیا را مایا دانسته که از جهل (اویدیه)[18] ناشی می­شود که فراگیرنده ی جهل است. او معتقد است که این جان ها ، هستی های یک حقیقت واحدند و فقط یک موجود بزرگ وجود دارد که فرزانگان آن را برهمن می نامند که در اشکال متعدد هستی متجلی شده است. این موجود بزرگ یک هوشیاری مطلق است ، ماهیت های بسیاری دارد که همان خود یا آتمن موجودات است.
او همه ی روابط دیگر را وهم و خیال می داند .[19] مایا از لحاظ لغوی از ریشه­ی ما Maگرفته شده است که مترادف با من[20] و متی[21] است. اندیشمندانی مانند بوتلینگ[22] و روت[23] و مونیر ویلیامز[24]معانی متفاوتی از این واژه بیان نموده اند ، همانند هنر، خرد و نیروی ماوراءالطبیعه و فوق­العاده که البته این معانی در متون زبان های اولیه به این معنا به کار برده می شده است. اما در رگ­وده این کلمه را مترادف یا به معنی فریب ، غیر واقعی ، حیله ، حقه ، جادوگری و جادو دانسته اند.[25]
برهمن توسط مایا جهان را به وجود می آورد و کثرات توسط مایا جلوه گر می شوند. زمانیکه برهمن در ضمیر ارواح ظهور پیدا می کند نور او از خلال مایا به انوار رنگارنگ تجزیه می شوند و این مایاست که تعداد زیادی جیوه به وجود می آورد. در اصل مایا را می توان اتحاد روح و ماده­ی قدیم دانست ، بنابراین مایا مانند منشور رفتار می کند، و این جادوی کیهانی است که باعث بوجود آمدن کثرات می شود و به همین علت است که آن را نیروی تکوینی می دانند که خالق یعنی برهمن توسط آن جهان را بوجود می آورد. متفکران این آئین برای تبیین برهمن از مثال منشور بهره می ­گیرند. آنها بیان می کنند اگر برهمن نور سفید باشد، جهان به صورت طیف های رنگی است که از مایا یعنی همان منشور است و چیزی که باعث این امر می شود متصاعد می گردد . [26]
شنکره معتقد است در خداوند (برهمن) واقعاً هیچگونه دگرگونی به وجود نیامده است ، بلکه این دگرگونی ظاهر و نمودی بیش نیست به جز خدا هیچ چیز واقعیت ندارد.[27] او مایا را نیروی خلاقه ی برهمن در مفهوم توهم و غیر واقعی می داند.
پس از بیان آفرینش جهان، بحث پیدایش موجودات و آفرینش انسان پیش می آید. از نظر اوپه­­نیشدها، انسان دارای دو بعد مادی و غیر مادی یعنی جسم و روح است. انسان را متشکل از جیوآتمن[28] ( خودفردی) و پرم­آتمن[29] (خود کلی و کیهانی) می دانند. پرم­آتمن تماشگر اعمال است و آن یک ، از نتیجه ی اعمال لذت می برد و می توان گفت آن دو حکم سایه روشن را برای یکدیگر دارند.[30]
برای روشن تر شدن موضوع می توان اینگونه بیان کرد که از یک نظر انسان در آئین هندو دارای سه جنبه می باشد که عبارت اند از : آتمن[31] ، جیوه[32] ، شریره[33] و او برای رسیدن به هدف نهایی اش که همان مکشه[34] است باید جیوه را آزاد کرده و پس از رهایی شریره ، آتمن را با برهمن یکی کند.
مکشه معانی مختلفی دارد از جمله ابدیت، رستگاری ، آزادی ، رهایی ، درک نفس ، درک خدا و درک معنوی . در بین متفکران هندو اختلافات زیادی در مورد ماهیت رهایی وجود دارد. ادویته ودانته آن را یک حالت سعادت یقینی می داند ، برخی نیز آن را رهایی از رنج و درد دانسته و برخی دیگر ، مکشه را ممزوج شدن با برهمن می داند. اگر چه توافقی وجود دارد که مکشه، حالتی است که پس از مرگ مشخص و مطرح می­شود اما شخص می تواند در حالتی که زنده است به مکشه دست بیابد، که به آن جیون­موکتی[35] می گویند . برای رسیدن به مکشه، راه های گوناگونی وجود دارد که اکثراً معتبرند ، شخص باید بهترین راه را برگزیند.[36] در هر صورت آنها معتقدند که انسان رابطه ی مستقیم و تنگاتنگی با خدای خود دارد که نحوه ی این ارتباط در رسیدن به هدف او مؤثراست .
مسئله ی قابل بیان در این نگارش را می­توان اینگونه نیز بیان نمود که در هر آئینی سه بعد مورد توجه است ، انسان ، خدا و جهان ، این سه مانند اضلاع یک مثلث تشکیل دهنده­ی افکار و عقاید آن آئین محسوب می شوند. کمتر نظام فکری و فلسفی را می­توان یافت که در مورد این ابعاد بحث نکرده باشند. شاید به جرأت بتوان گفت که شالوده­ی بسیاری از مکاتب نیز یکی از این ابعاد و یا هر سه و ارتباطشان با هم می­باشد.
آئین هندو نیز مانند دیگر ادیان به این سه بعد توجه نموده و آتمن و برهمن در تمامی متون هندی کنار هم به کار برده شده­اند. این آئین برای روح کلی (آتمن) مقام والائی قائل است و معتقد است که در کمال خود با برهمن یکی می­شود. انسان در این آئین ، همانطور که گفته شد دارای سه جنبه می­باشد که عبارتند از: آتمن ، جیوه و شریره، که او برای رسیدن به هدف نهایی­اش یعنی مکشه باید جیوه را آزاد کرده و پس از رهائی شریره ، آتمن را با برهمن یکی کند.
مسئله ی اساسی، رابطه­ی جیوه و آتمن می­باشد. اوپه­نیشدها شامل نشانه­هایی هستند که بین روح فردی (جیوه) و روح کلی (آتمن) تمایز قائل شده­اند و معتقدند که تنها آتمن می­تواند با روح حقیقی هستی (برهمن) یکی شود. موضوع اصلی بحث در این پژوهش بر متن شوتاشوتره اوپه­نیشد است، چرا که این اوپه­نیشد علاوه بر اینکه از اندیشه­ها و آموزه های مختلف ادوار هند بحث کرده، معتقد است که آتمن جنبه­ی بیرونی برهمن و به معنای خود حقیقی است. دانشمندان هندی معتقدند جیوه، مسئول رنج و لذتی است که از کرمه ناشی میشود. آنها آتمن را به علت تعینات جسمی ، جیوه می­دانند و از این جهت می­توان آن دو را یکی دانست. از نظر اوپه­نیشدها انسان که حامل این دو روح می­باشد ، موجودی است دوبعدی که یک بعد آن مادی و دیگری غیر مادی است و همچنین جیوه، محصول جهل (اویدیه) است که با شریره قابل رؤیت می­باشد.
شریره نیز بدن مادی و ضخیمی است که قابل مشاهده است. روح در جنبه­های فردی و جمعی که دارای جسم است حالات و اوضاع مختلفی را دارا می­باشد که هر کدام بر طبق ضخامتشان ، کرنه[37] ، سوکشمه[38] و استهوله[39] شریره نامیده می­شوند. شوتاشوتره ، آتمن را روحی می­داند که در جسم جای گرفته و علت اسارت روح را در بدن، اویدیه می­داند و همچنین معتقد است که کرمه، نتیجه­ی جهان اخلاقی است که تجربیات جیوه از درد و لذت، توسط کیفیات کرمه در زندگی­های پیشین و همچنین کنترل این اعمال در آینده معین می­شود. با اینکه کرمه ، خیلی مبهم نیست اما در زندگی­های بعدی شخص تأثیر می­گذارد.
مسئله ی اساسی این است که جهان تجربی انسان از ارواح فردی­ای تشکیل شده که همه نسبت به هم روابط علی دارند که این امور واقعی نیستند بلکه واقعیت یکی است و غیر قابل تغییر و کاملا درونی می­باشد که همان برهمن است. ذات انسان توسط عناصر سمساره­ای جسم و آگاهی فردی و جیوه از بین نمی­رود. این مسأله و رابطه­ی دو مقوله­ی مهم، جیوه و آتمن در اوپه­نیشدها، قابل بررسی است. لذا در این پژوهش یکی از مهم­ترین اوپه­نیشدهای کهن یعنی شوتاشوتره مورد بررسی قرار می­گیرد.

پیشینه­ی پژوهش مسئله ی آتمن و برهمن و همچنین جیوه همانطور که مشخص است از مسائل بنیادی آئین هندو و اصل و اساس اوپه­نیشدها می­باشد به همین علت اکثر افرادی که در مورد این آئین به بحث و بررسی می­پردازند در مورد این مفاهیم مطالبی نگاشته­اند. مفسران بزرگ هندو نیز در تفسیر خود بر متون اصلی، انسان را مورد اهمیت قرار داده و ابعاد وجودی وی را تحت مفاهیم پرکاربرد در متون اصلی تفسیر نموده اند.
RadhaKrishnan در کتاب The principle Upanishads وهمچنین در کتاب Indian philosophy خود در مورد فلسفه آیین هندو همچنین فلسفه­ی اوپه­نیشد­ها که از مهم­ترین متون هند می­باشند به بررسی این مفاهیم پرداخته و همچنین Sharma, Chandradhar در کتاب The Advaita Tradition In Indian Philosophy و Deussen, Paul شرق شناس مشهور در تفسیر خود بر اوپه­نیشدها در کتاب The philosophy of Upanishads مفهوم آتمن و برهمن و جیوه را به طور کلی بیان نموده و همچنین نویسندگانی مانند Gregory Odell در کتاب Jiva: A Story of Soul and a Way to See It و Olivelle Patrick در متن The early Upanishads به این مفاهیم پرداخته­اند. اما در اندک متونی تلویحا به تبیین رابطه­ی روح فردی و کلی پرداخته شده است.

اهمیت و ضرورت پژوهش در تحلیل و بررسی از آموزه­های یک دین ، تنها نمی­توان به شنیده­ها و همچنین دیدن آداب و رسوم و مناسک پیروان آن دین بسنده نمود. زمانی یک شخص می­تواند ادعا کند که شناختی در مورد یک دین دارد که حداقل برخی از متون آن دین را مطالعه نموده باشد.
بنابراین در اهمیت این تحقیق می­توان گفت، که برای بررسی و تحلیل در مورد آموزه­های این دین ، لازم است که متون، مورد بررسی قرار گیرند و از آنجا که اوپه نیشدها منبع اصلی و بنیادی آئین هندو محسوب می­شوند، لذا بررسی دو آموزه­ی اصلی یعنی آتمن و جیوه در یکی از اوپه­نیشدهای کهن از اهمیت بالایی برخوردار است و از آنجا که موضوعات اکثر اوپه­نیشدهای متقدم مشترکند با بررسی یکی از آنها شاید بتوان از برخی آموزه­ها و ارتباطات آنها با هم رمزگشایی نمود تا محققین بتوانند از آن استفاده نموده و آن را به دیگران انتقال دهند.
شوتاشوتره اوپه­نیشد یکی از خاص­ترین اوپه­نیشدها به لحاظ محتوا و شکل می باشد. این اوپه نیشد در مورد اندیشه ها و ادوار مختلف هندو بحث نموده است، لذا از این جهت می­توان آن را اساس و بنیاد مرکزی مفاهیم مکاتب مهم هندوئی دانست. در این اوپه­نیشد از برهمن و مکتب یوگه[40]، شیوه[41] و آداب آنها و همچنین درباره­ی معرفت و جهل و راه­های رهایی از جهل، سخن گفته شده است که این مسائل از مفاهیم مهم آئین هندو محسوب می­شوند و همین امر دلیلی بر اهمیت این اوپه­نیشد می­باشد.

[1]. Rig veda
[2]. شایگان،داریوش، ادیان و مکتب های فلسفی هند، تهران، 1375، ج 1،ص 80.
[3]. Puruşa
[4]. Viraj
[5]. P. Rodrigues, Hilary, Introducing Hinduism, 2007, P 48.
[6]. Upanishads
[7]. Radhakrishnan, S, Introduction on the principal upanisads, 1997, Pp 292_293.
[8]. Vedānta
[9]. Şankaracharya
[10]. Brahma sutra
[11]. Brahman
[12]. داریوش، شایگان، ، پیشین، صص 849_850.
[13]. Rasa
[14]. Lilā
[15]. همان، ص 853.
[16]. Māyā
[17]. Advaitavedānta
[18]. Avidia
[19]. Grosan, Steven, A new look at the bhagavadgita, London, 2007, p 70.
[20]. Man
[21]. Mati
[22]. Bohtling
[23]. Roth
[24]. Monierwilliams
[25]. Shastri, PrabhuDutt, The doctrine of maya in the philosophy of Vedanta, 1911, p5.
[26]. F. Gier, Nicholas, The virtue of nonviolence, 2004, p 49
[27]. چاندرا ساتیش و دریندا موهان داتا، معرفی مکتب های فلسفی هند، فرناز ناظر زاده ی کرمانی، 1384، ص 669.
[28]. Jivātman
[29]. Paramātman
[30]. Svet.Upa, Swami tyagisananda, 4. 7.
[31]. Atman
[32]. Jiva
[33]. Sharira
[34]. Mokşa
[35]. Jivanmukti
[36]. Rinehart, Robin, Contempora ry Hinduism, America, 2004, p 161.
[37]. Karana
[38]. Sukshma
[39]. Sthula
[40]. Yoga
[41]. Shiva
فصل اول. 1
کلیات... 1
مقدمه. 2
طرح مساله. 2
پیشینه­ی پژوهش.... 8
اهمیت وضرورت پژوهش.... 9
پرسش­های تحقیق.. 10
روش تحقیق.. 10
مفهوم شناسی.. 11
آتمن.. 11
جیوه12
شریره15
کرمه. 16
سمساره17
تپسه. 18
فصل دوم. 19
معرفی متون. 19
مقدمه. 20
متون آیین هندو. 20
اوپه­نیشدها. 22
شوتاشوتره اوپه­نیشد. 24
فصل سوم. 38
تاثیر کرمه درجیوه38
مقدمه. 39
کرمه. 39
تأثیرکرمه درجیوه وشریره وآتمن.. 41
بررسی ابعاد انسان و نحوه ی رابطه­ی آنها با یکدیگر. 52
مقدمه. 53
ابعاد انسان. 53
جیوه یا نفس فردی.. 54
پوسته هاي جيوآتمن.. 56
شریره یا بدن مادی.. 59
آتمن آگاهی خالص.... 63
فصل پنجم. 72
نحوه ی ارتباط ابعاد سه گانه انسان با برهمن ، سمساره وتپسه. 72
مقدمه. 73
ارتباط ابعاد سه­گانه­ی انسان با برهمن.. 73
نحوه ی پدید آمدن آتمن.. 75
ارتباط ابعاد سه­گانه­ی انسان با سمساره و نقش آن در سرنوشت آن. 79
رابطه­ی ابعاد سه­گانه­ی انسان با تپسه. 83
فصل ششم. 89
نتیجه. 89
کتابنامه. 95


دریافت فایل
جهت کپی مطلب از ctrl+A استفاده نمایید نماید




رابطه‌ی جیوه و آتمن


آموزه های شوتا‌


شوتا‌ شوتره اوپه نیشد


مقاله


پاورپوینت


فایل فلش


کارآموزی


گزارش تخصصی


اقدام پژوهی


درس پژوهی


جزوه


خلاصه